Pagina Inhoud:
A. Hoe doen de longen dat: in- en uitademen?
Hoe gaat lucht de longen in en uit? Er zijn veel manieren om dit verhaal te vertellen, maar ik heb ervoor gekozen om te beginnen met een flexibele fles… zoals een ballon.
Omdat deze fles open is, is de lucht binnenin in evenwicht (= dezelfde druk) met de lucht buiten en zal er geen lucht in of uit de fles stromen.
Om lucht uit de fles te laten stromen, moet de fles kleiner worden (rechter schets). Hierdoor wordt de druk binnenin hoger en wordt de lucht naar buiten geduwd. Eenvoudig!
Als de druk in de longen lager is dan buiten, stroomt er lucht de longen in (inspiratie). Als de druk binnenin hoger is, zal er lucht uit de longen stromen (uitademing).
Hoe groot is de druk eigenlijk buiten? In werkelijkheid is deze druk de atmosferische druk; de luchtkolom die op ons drukt.
Als de longen groter worden (groter volume), dan zal de druk (iets) afnemen en ontstaat er een luchtinstroom. Het tegenovergestelde gebeurt wanneer het longvolume wordt verkleind; dan wordt de binnendruk verhoogd en wordt er lucht uit geperst.
8.
Het principe is vergelijkbaar met dat van luchtbalg.
(zie diagram op de eerste pagina van het ademhalingssysteem).
Als het oppervlak van de long simpelweg aan de binnenkant van de borstwand is vast gemaakt, dan zal het duwen en trekken, het voortdurende strekken en samendrukken door de ribben het longoppervlak keer op keer beschadigen.
Daarom is er tussen de longen en de ribbenkast een speciaal systeem ingebouwd om de kwetsbare longen te beschermen en tegelijkertijd de longen aan de ribbenkast “vastzetten” of te fixeren.
Dit speciale systeem bestaat uit:
- twee borstvliezen
- de pleurale ruimte
- het pleuravocht
- de pleurale druk.
De longen zijn bedekt met een speciaal membraan dat ‘pleura’ wordt genoemd. Omdat het aan de longen vastzit, wordt dit membraan de viscerale pleura (ingewanden = inwendig orgaan) genoemd.
Tussen de twee pleurae bevindt zich een vloeistof (= pleuraal vocht) die de twee oppervlakken smeert. Deze smering is nodig omdat wanneer iemand ademt, terwijl de longen uitzetten of leeglopen, de twee pleura tegen elkaar wrijven. Probeer dit thuis!
Dit zorgt ervoor dat de twee pleurale ruimtes NIET met elkaar verbonden zijn. In feite verdeelt dit de borstkas in een rechterlongholte en een linkerlongholte.
Merk op dat de pleuraruimte eigenlijk vrij klein is, ongeveer 100 ml (elk 50 ml).
Probeer dit thuis!: Neem twee harde maar vlakke oppervlakken. Twee glasplaten zijn ideaal, maar je kunt dit ook proberen met twee platte plastic vellen. Leg ze op elkaar en wrijf over elkaar heen. Merk op hoe ruw dit eigenlijk is. Plaats nu wat water tussen de twee platen en wrijf opnieuw: Aaah!
Dit is veel soepeler! Als de pleuraholte droog zou zijn, zoals bij pleuritis (= infectie van het borstvlies), dan zullen de twee pleurae tegen elkaar wrijven zonder smering van het pleuravocht en dit is pijnlijk!
3.
Deze zien eruit als een plooi of een wortel, één voor de rechter en één voor de linkerlong waar het bloed in en uit kan gaan en waar de linker en rechter bronchiën verbinding maken met de longen.
Let op: de slagader is hier blauw gekleurd en de aderen rood! Waarom deed ik dat?
Waarom deed ik dat? Omdat het arteriële bloed uit het rechterhart zuurstofarm is, terwijl het veneuze bloed, nadat het in de longen van zuurstof is voorzien, nu zuurstofrijk is.
Hier zijn een paar voorbeelden:
- vloeistof opzuigen door een rietje
- het opzuigen van een vloeistof in een injectiespuit
- inspiratie!
De longen zelf zijn zeer elastisch. Als je ze uit de kist zou halen, zouden ze inklappen tot een balletje.
Als ze niet sterk waren, zouden de ribben onder deze negatieve druk bezwijken, net als een ballon wanneer je de lucht eruit zuigt.
Het mooie van deze opstelling is dat de pleurae aan elkaar ‘geplakt’ zijn, maar niet ‘vast’, zodat ze nog steeds langs elkaar kunnen glijden.
Dit glijden wordt gemakkelijker gemaakt doordat de pleuravocht deze wrijving smeert.
Als er om wat voor reden dan ook een gat in het borstvlies komt, zal er lucht in de pleuraholte stromen, de pleurale druk zal onmiddellijk gelijk worden aan de druk van buitenaf en pfhee…, de longen zullen inklappen!
Deze aandoening wordt een pneumothorax genoemd (pneumo = lucht in de borstkas (=thorax)).
Een gat in de pariëtale pleura wordt meestal veroorzaakt door een trauma, een mes, een kogel, een auto-ongeluk enz. Iets scherps heeft een gat door de ribbenkast geslagen.
Een gat in de viscerale pleura wordt vaak veroorzaakt door het barsten van een of meer longblaasjes naar de pleuraholte. Vaak door slijtage, te veel hoesten, roken etc.
De drie hierboven getekende curven tonen de veranderingen in volumes en druk tijdens de ademhaling.
Wanneer de borstkas uitzet (door het middenrif plat te maken en de ribben omhoog te brengen), neemt het volume in de borstkas toe.
Deze afname van de pleurale druk zal de longen “uitrekken” richting de borstwand, waardoor het longvolume toeneemt.
Dezelfde reeks gebeurtenissen vindt plaats tijdens de expiratie, alleen in de tegenovergestelde richting! (afname van borstvolume > afname van pleurale druk > afname van longvolume > uitademing).