Pagina Inhoud:
A. Introductie:
Zoals je op een vorige pagina (link) hebt gezien, reabsorbeert de proximale ingewikkelde tubulus de grootste hoeveelheid water en opgeloste stoffen uit de pre-urine.
Slechts 15% van het oorspronkelijke glomerulus filtraat komt in de distale ingewikkelde tubulus terecht en er zijn normaal gesproken geen eiwitten, aminozuren of glucose in deze pre-urine achtergebleven.
Er zit echter nog steeds veel water en zouten in de voorurine die we niet willen verliezen!
Een belangrijk hormoon is aldosteron, dat wordt uitgescheiden door de bijnierschors. Het wordt uitgescheiden als de bloeddruk te laag wordt (als onderdeel van het renine-angiotensine-aldosteron systeem).
Aldosteron activeert de natriumpompen, zodat meer natrium (en water) weer in het bloed wordt opgenomen in ruil voor kalium, dat via de urine wordt uitgescheiden.
Als daarentegen het aldosteron niveau wordt verlaagd, wordt er minder natrium gereabsorbeerd, wat leidt tot een toename van de natriumuitscheiding en een afname van de kaliumuitscheiding in de urine.
ANP werkt voornamelijk in de verzamelkanalen en remt de reabsorptie van natrium, waardoor ook de reabsorptie van water wordt verminderd en daardoor de bloeddruk daalt.
Een ander belangrijk hormoon is het bijschildklierhormoon (=PTH), uitgescheiden door de bijschildklieren (aan de achterkant van de schildklier in uw nek), dat calcium weer opneemt en fosfaat in de urine afscheidt.
Dit is een interessant ‘complex’ van bijzondere cellen die zich aan het begin van de distale tubulus en dichtbij de glomerulus bevinden (‘juxta’ betekent ‘naast’ de glomerulus).
Het bestaat uit drie groepen cellen:
- de macula densa
- de juxtaglomerulaire cellen
- de extraglomerulaire mesangiale cellen
Het complex is verantwoordelijk voor twee mechanismen voor het reguleren van de functie van het nefron!
- intrarenale (tubulo-glomerulaire feedback)
- extrarenaal (renine-angiotensine-aldosteron).
De cellen in de macula densa detecteren de hoeveelheid zout (=NaCl) in de voorurine die in de distale tubulus stroomt.
De extrarenale functies van het Juxtaglomerulaire complex houden zich bezig met hormonen die door deze cellen worden uitgescheiden en regelen verschillende functies in het lichaam.
De belangrijkste hormonen zijn:
- Renine
- Erytropoëtine
Wanneer de bloeddruk in de afferente arteriole te laag is, wordt het hormoon renine uitgescheiden door de juxtaglomerulaire cellen. Dit renine is feitelijk het begin van het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (zie: B.6.3. Lange termijn bloeddruk regulatie, paneel A)
Maar angiotensine II zal ook de cortex van de bijnieren stimuleren om aldosteron af te scheiden. Dit aldosteron zal er op zijn beurt voor zorgen dat de nieren meer zout, en dus meer water, gaan herabsorberen, wat de bloeddruk zal verhogen. Het is eigenlijk een extrarenale langetermijnregulatie van de bloeddruk in het lichaam!
Spoiler alert! We kennen de volledige details niet! Sorry!!
We hebben de effecten van renine al gezien door de juxtaglomerulaire cellen (vorige tekst). Erytropoëtine is een hormoon dat de aanmaak van erytrocyten in het beenmerg stimuleert. (link).
Ze bevinden zich allebei in hetzelfde gebied, dicht bij elkaar, en ondersteunen elkaar bij het detecteren van de signalen en het produceren van de benodigde hormonen wanneer dat nodig is.
Dit is nodig om opgeloste stoffen te verwijderen die schadelijk kunnen zijn voor het lichaam en meestal de afvalproducten zijn van andere (metabolische) systemen.
Maar ook overtollige kaliumionen en waterstofionen (om de pH van het bloed te reguleren) kunnen indien nodig worden uitgescheiden (zie zuur-basesysteem).
Verschillende medicijnen worden ook actief uitgescheiden, zoals penicilline en fenobarbital.